Po co człowiekowi rzepka w kolanie? / Why do we need knee patella?

Czym jest rzepka i jaką odgrywa rolę w kolanie?

Jest jedną z tzw. trzeszczek, czyli dodatkowych elementów kostnych, dzięki którym zyskuje ekonomia pracy stawu.

Kolano składa się z dwóch podstawowych stawów: rzepkowo-udowego oraz udowo-piszczelowego. Funkcjonalnie można dodać jeszcze ruchome połączenie kości piszczelowej i strzałkowej ale o nim innym razem. W stawie udowo – piszczelowych zachodzą dwa podstawowe typy ruchu: zginanie i prostowanie oraz ślizg połączony z wsuwaniem i wysuwaniem podudzia pod udem. Ten pierwszy obejmuje ok 20 stopni ruchu, ten drugi pozostałą jego część. Warto jednak pamiętać, że nie ma jednego bez drugiego.

W stawie rzepkowo – udowym zachodzi li tylko ślizg, co oznacza, iż rzepka pracuje względem swego toru na udzie trąc, trąc i trąc, nic więcej. Swobodny ruch rzepki na boki jest potrzebny ale jedynie w biernej fazie ruchu. W czynnej rzepka utrzymywana jest w dole międzykłykciowym głównie naprężeniem mięśnia czworogłowego, który jest głównym napinającym więzadło rzepki ale i głównym jej niszczycielem. To on wciskając rzepkę w udo, kompresuje powierzchnie stawowe, to on potrafi wywołać tzw. konflikt rzepkowo – udowy, który w swojej ostrej formie potrafi upośledzić znacznie chód i lokomocję w ogóle.

Rzepka względem kolana odgrywa funkcję elementu oddalającego przebieg mięśnia od głównej osi zginania stawu. Najlepiej porównać ją do bębna na ręcznie napędzanej studni – on ułatwia wyciąganie wiadra z wodą tudzież jego opuszczanie w dół. Wykorzystując ruch po kole (promień R) siła Q wyciąga  ciężar, który biegnie w całkiem innym kierunku, niż ciąg liny.

W ten sam sposób pracuje rzepka: dzięki niej, w najbardziej obciążonym momencie pracy kolana (na początku zginania i na końcu wyprostu) mięsień czworogłowy jest odsuwany najdalej, jak się da od kolana, by wykorzystać właśnie ten mechanizm studni.

Mięsień czworogłowy powinien być na tyle elastyczny, by umożliwiać rzepce względnie swobodny prześlizg po torze ruchu. Nawet po mocnej kompresji (przysiad, półprzysiad tudzież ćwiczenia z obciążeniem) powinno nastąpić odprężenie i uwolnienie rzepki z nacisku na staw. Problemem jest niejednokrotnie nadmierne napięcie mięśnia, dzięki czemu rzepka jest nieustannie poddawana dociskowi a jej warstwa chrzęstna ścierana zbyt szybko w stosunku do tego, co mogłoby być w warunkach prawidłowych.

Co temu sprzyja? Pozycja siedząca przy biurku, w samochodzie, przykurcze bioder, ich nieelastyczność oraz drażnienie odkręgowe samego mięśnia. Dlatego też, by utrzymać higienę stawu rzepkowo – udowego, należy utrzymać w normie długości i elastyczności mięsień czworogłowy uda.

O samym mięśniu i jego roli przeczytacie Państwo w artykule tu umieszczonym > http://gajowiec.blox.pl/2011/12/Dlaczego-warto-rozciagac-miesien-czworoglowy-uda.html

Jednym z prostszych testów prowokacyjnych dla dysfunkcji stawu rzepkowo – udowego jest test na schodach: stajemy tyłem przy schodku, ustawiamy piętę nogi testowanej na krawędzi i próbujemy wspiąć się na tej nodze ku górze. Ból w kolanie wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na dysfunkcję stawu rz-u. Brak dolegliwości pokazuje, iż staw ten nie jest objęty aktywną dysfunkcją (za Seyfriedem). Test ten jest niezwykle czytelny i wyraźnie potrafi pokierować w terapii.

Pamiętajmy o kolanach, przecież nas noszą…

Seiza / shikko - co z nich wynika dla zdrowia?
Dlaczego nerw błędny jest jednym z ważniejszych nerwów człowieka?